2025-nji ýylyň jemleri boýunça Hytaý Merkezi Aziýa ýurtlarynyň — Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň we Özbegistanyň — iň iri söwda hyzmatdaşyna öwrüldi. Hytaý bilen bu bäş ýurduň arasyndaky umumy haryt dolanyşygy $106,3 milliard bolup, geçen ýyl bilen deňeşdirilende 12% ýokarlandy.

Ykdysady hyzmatdaşlykda taryhy ösüş

Hytaýly analitikleriň bellemegine görä, Pekiniň Merkezi Aziýa döwletleri bilen gatnaşyklary täze derejä çykdy. Ilkinji gezek özara söwda dolanyşygy $100 milliarddan geçdi — bu san birnäçe ýyl öň mümkin däl ýaly görünýärdi.

Soňky bäş ýylyň dowamynda söwda gatnaşyklary yzygiderli ösýär. 2021-nji ýylda bu görkeziji bary-ýogy $49,5 milliard bolsa, häzirki wagtda iki esse artdy. Şeýle hem Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Hytaýyň umumy daşary söwda dolanyşygyndaky paýy 0,8%-den 1,5%-e çenli ýokarlandy.

MahabatTürkmenstandartlary Baş Döwlet Gullugy

Söwda ösüşine täsir edýän faktorlar

Ykdysadyýetçiler rekord ösüşi birnäçe möhüm sebäp bilen düşündirýärler:

  • serhetara elektron söwdanyň çalt ösmegi,
  • logistika we ammarlama infrastrukturasynyň giňeldilmegi,
  • ýurtlaryň arasynda hasaplaşyklary ýeňilleşdirýän töleg ulgamlarynyň ornaşdyrylmagy,
  • «Hytaý — Merkezi Aziýa» hyzmatdaşlyk platformasynyň işjeňleşmegi.

Mundan başga-da, Hytaý sebitdäki iň iri maýadarlaryň biri bolup galýar. Jemi maýa goýumlaryň möçberi eýýäm $50 milliarddan geçdi. Hytaý–Gyrgyzystan–Özbegistan demir ýolunyň gurluşygy ýaly iri infrastruktura taslamalarynyň amala aşyrylyşy hem çaltlanýar.

Gazagystan — söwdada öňdebaryjy

Hytaýyň Baş gümrük gullugynyň maglumatlaryna görä, 2025-nji ýylda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda Hytaý bilen iň uly söwda dolanyşygyny Gazagystan amala aşyrdy — $48,6 milliarddan gowrak.

Onuň yzyndan:

  • Gyrgyzystan — $27,2 milliard,
  • Özbegistan — $16,2 milliard,
  • Türkmenistan — $10 milliard,
  • Täjigistan — $4,3 milliard.

Statistikada tapawutlar bar

Şeýle-de, Hytaýyň resmi sanlary kämahal Merkezi Aziýa ýurtlarynyň maglumatlary bilen gabat gelmeýär. Mysal üçin, Özbegistanyň Statistika komiteti Hytaý bilen özara söwda dolanyşygynyň geçen ýyl $17,2 milliard bolandygyny habar berdi — bu bolsa hytaý çeşmelerinden takmynan $1 milliard köp.